استرس یکی از تجربه های طبیعی زندگی است و تقریبا همه افراد در مقطعی از زندگی آن را تجربه می کنند. امتحان مهم، فشار کاری، مشکلات مالی، مسائل خانوادگی یا حتی یک تغییر بزرگ در زندگی می تواند باعث شود احساس کنیم ذهن و بدن ما تحت فشار قرار گرفته است.
اما استرس همیشه چیز بدی نیست. مقدار محدودی از استرس می تواند ما را برای انجام یک کار مهم آماده کند و حتی باعث افزایش تمرکز و انگیزه شود. مشکل زمانی شروع می شود که استرس شدید یا طولانی باشد و روی خواب، تمرکز، خلق و سلامت جسمی تاثیر بگذارد.
در این مقاله بررسی می کنیم استرس چیست، چه علائمی دارد، علت استرس چیست، استرس حاد و مزمن چه تفاوتی دارند، چه ارتباطی میان استرس و اضطراب وجود دارد و برای کاهش استرس چه کارهایی می توان انجام داد.
استرس چیست؟
استرس واکنش جسمی و روانی بدن به یک فشار، تغییر یا موقعیت چالش برانگیز است. این فشار می تواند کوتاه مدت باشد؛ مثلا قبل از یک امتحان یا مصاحبه کاری، یا برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.
وقتی مغز یک موقعیت را تهدیدکننده یا چالش برانگیز تشخیص می دهد، بدن وارد حالت آماده باش می شود. در این شرایط هورمون هایی مانند آدرنالین و کورتیزول در پاسخ بدن به استرس نقش دارند و ممکن است ضربان قلب، فشار خون و سطح هوشیاری افزایش پیدا کند.
این واکنش در شرایط کوتاه مدت می تواند مفید باشد. برای مثال، استرس قبل از یک امتحان ممکن است باعث شود با تمرکز بیشتری درس بخوانید. اما اگر عامل استرس زا برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، بدن فرصت کافی برای بازگشت به حالت عادی پیدا نمی کند.
علائم استرس چیست؟
علائم استرس فقط به احساس نگرانی محدود نمی شوند. استرس می تواند روی بدن، افکار، احساسات و رفتار تاثیر بگذارد.
مهم ترین علائم استرس عبارت اند از:
- سردرد
- خستگی
- گرفتگی یا درد عضلات
- اختلال در خواب
- ناراحتی های گوارشی
- افزایش ضربان قلب
- تغییر اشتها
- بی قراری
- کاهش تمرکز
- مشکلات حافظه
- تحریک پذیری و عصبانیت
- احساس تحت فشار بودن
- کاهش انگیزه
- کاهش فعالیت اجتماعی
برخی افراد هنگام استرس بیشتر غذا می خورند و برخی دیگر اشتهای خود را از دست می دهند. تغییر در خواب، کاهش فعالیت بدنی و تمایل به دوری از دیگران نیز می تواند همراه با استرس دیده شود.
البته این علائم اختصاصی استرس نیستند. برای مثال خستگی، سردرد یا اختلال خواب می تواند علت های دیگری نیز داشته باشد. بنابراین اگر علائم شدید، جدید یا مداوم هستند، نباید بدون بررسی آنها را صرفا به استرس نسبت داد.
علائم جسمی استرس
گاهی بدن زودتر از ذهن به فشار روانی واکنش نشان می دهد.
سردرد، تنش عضلانی، خستگی، مشکلات خواب، ناراحتی معده و تغییر ضربان قلب از علائم جسمی احتمالی استرس هستند. استرس طولانی مدت نیز می تواند مشکلات جسمی بیشتری ایجاد کند.
علائم روانی و رفتاری استرس
استرس ممکن است باعث شود فرد احساس کند کنترل شرایط از دستش خارج شده است. تحریک پذیری، نگرانی، کاهش تمرکز، مشکلات حافظه، بی انگیزگی و تغییرات خلقی از جمله علائم روانی احتمالی هستند.
در رفتار نیز ممکن است تغییراتی مانند پرخوری یا کم خوری، کاهش فعالیت بدنی، دوری از دوستان یا نادیده گرفتن مسئولیت های روزمره ایجاد شود.
علت استرس چیست؟
علت استرس در افراد مختلف متفاوت است. چیزی که برای یک نفر قابل مدیریت است، ممکن است برای فرد دیگری فشار زیادی ایجاد کند.
برخی از عوامل رایج ایجاد استرس عبارت اند از:
- فشار کاری
- مشکلات مالی
- امتحانات و فشار تحصیلی
- مشکلات خانوادگی
- مشکلات عاطفی و روابط
- بیماری خود فرد یا یکی از نزدیکان
- تغییر شغل
- تغییر محل زندگی
- مسئولیت های زیاد
- کمبود خواب
- نگرانی درباره آینده
- اتفاقات ناگهانی و غیرمنتظره
نکته جالب این است که همیشه یک اتفاق بزرگ باعث استرس نمی شود. گاهی مجموعه ای از فشارهای کوچک روزانه به مرور باعث ایجاد احساس خستگی و فرسودگی می شوند.
حتی اتفاقات مثبت مانند شروع یک شغل جدید یا نقل مکان نیز می توانند استرس ایجاد کنند؛ زیرا هر تغییر مهم نیازمند سازگاری ذهن و بدن است.
استرس حاد چیست؟
استرس حاد معمولا کوتاه مدت است و در واکنش به یک موقعیت مشخص ایجاد می شود.
برای مثال:
- قبل از امتحان
- قبل از مصاحبه شغلی
- هنگام سخنرانی در جمع
- دریافت یک خبر غیرمنتظره
- قرار گرفتن در یک موقعیت خطرناک
در چنین شرایطی بدن برای واکنش سریع آماده می شود. پس از برطرف شدن عامل استرس زا، سیستم پاسخ به استرس نیز معمولا به حالت عادی برمی گردد.
به همین دلیل، تجربه استرس کوتاه مدت لزوما نشانه بیماری نیست.
استرس مزمن چیست؟
استرس مزمن زمانی ایجاد می شود که فشار روانی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا فرد به طور مداوم در معرض عوامل استرس زا باشد.
فشار کاری مداوم، مشکلات مالی طولانی مدت، مشکلات خانوادگی حل نشده یا نگرانی دائمی درباره آینده می توانند باعث تداوم استرس شوند.
وقتی سیستم پاسخ به استرس برای مدت طولانی فعال بماند، قرار گرفتن مداوم بدن در معرض هورمون های استرس می تواند روی بخش های مختلف بدن و ذهن تاثیر بگذارد. اختلال خواب، سردرد، مشکلات تمرکز، تنش عضلانی، مشکلات گوارشی و افزایش خطر برخی مشکلات قلبی عروقی از پیامدهای احتمالی استرس مزمن هستند.
بنابراین استرس مزمن را نباید صرفا یک احساس موقتی در نظر گرفت؛ به ویژه زمانی که زندگی روزمره فرد را مختل کرده باشد.
استرس چه تاثیری بر بدن دارد؟
بدن انسان یک سیستم طبیعی برای مقابله با تهدید دارد. وقتی مغز احساس خطر می کند، بدن وارد حالت آماده باش می شود.
در این حالت ممکن است:
- ضربان قلب افزایش پیدا کند
- فشار خون بالا برود
- تنفس سریع تر شود
- عضلات منقبض شوند
- هوشیاری افزایش پیدا کند
این واکنش در کوتاه مدت به فرد کمک می کند سریع تر با یک موقعیت دشوار روبه رو شود. اما اگر عامل استرس زا برای مدت طولانی وجود داشته باشد، فعال ماندن این سیستم می تواند روی فرآیندهای مختلف بدن تاثیر بگذارد.
استرس مزمن می تواند با مشکلاتی مانند اختلال خواب، سردرد، مشکلات گوارشی، تنش عضلانی و مشکلات قلبی عروقی ارتباط داشته باشد. همچنین ممکن است روی تمرکز، حافظه و خلق تاثیر بگذارد.
نظرات کاربران
۰ نظربرای ثبت نظر ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید.